Hamide Şebnem Köken

BLOG

High Speed Photograhy

HIGH SPEED PHOTOGRAPHY- YÜKSEK HIZ FOTOĞRAFLARI

image001D. Sharon Pruitt

Hayat hızla akıp giderken, hatırlanmasını istediğimiz anları sakladığı için fotoğraf, sanatla ilgilensin ya da ilgilenmesin herkes için önemlidir. Ama öyle anlar vardır ki gözümüzün algılayamayacağı kadar hızlı gerçekleşir ve sıradan şartlarda fotoğraflanması da mümkün değildir. Kurşunun elmayı delip geçmesi, bardağın kırılması, su damlasının yüzeye çarpması gibi anlık olayların dondurulması fikrine dayanan “High speed photography” – Yüksek hızda fotoğrafların çekilmesi, çıplak gözle asla fark edemeyeceğimiz olayları gün yüzüne çıkartır.

Bu fotoğraflar eşsiz güzellikleriyle dikkat çekerken aynı zamanda bilimsel çalışmaların da ilham kaynağıdır. Fiziksel hareketler , yüzey gerilimi , yerçekimi gibi olguların araştırılmasında bilim insanlarına yol gösteren yüksek hız fotoğrafları askeri alanlarda, spor müsabakalarında da kullanılır.

Tarihi:

Yüksek hız fotoğraflarının tarihi hemen hemen fotoğraf tarihi kadar eskidir. Fotoğrafın kurucularından William Henry Fox Talbot 1852 yılında, çok güçlü ve ani ışıkla, hareket halindeki Times gazetesini fotoğraflamış ve negatifler basıldığında gazetenin yazıları okunabilir netlikte çıkmıştır (Endelman, 2010).

Eadweard Muybridge yıllar sonra özel cihazlarla ve sistemlerle ortaya çıktığında aradığı şey sadece o dönemde çok merak edilen bir sorunun cevabıydı. Muybridge, “Bir at dört nala koşarken dört ayağı birden aynı anda yerden kesilir mi?” sorusunu ispatlamak isterken 1/1000 enstantane hızında fotoğraf çekmeyi başarmıştır. (Hope, 2004,38)

image003

Eadweard Muybridge – Galloping Horse 1878

Muybridge geliştirdiği özel tekniğini insanların ve hayvanların hareketlerini fotoğraflamak için kullanmaya devam etmiştir. (Hope, 2004,38)

image005

Zaman içinde, pek çok fotoğrafçı hızla gelişen olayları dondurmak için denemeler yapmıştır. ABD’li elektrik mühendisi ve fotoğraf sanatçısı Harold Edgerton bu denemeleri başarılı sonuçlara döndürmeyi başarırır. Elektronik flaşın mucidi olan Edgerton’un stroboskopik fotoğrafçılık konusunda yaptığı çalışmalar birçok ilimsel makaleye de konu olmuştur. (Hope, 2004,40)

1940 yılında çektiği elmayı delen kurşun fotoğrafı yüksek hız fotoğrafları denilince ilk akla gelen çalışmalardan olmayı başarmıştır. ( Kayafas, G., & Jussim, E. ,2000,12)

image007

Günümüzde yüksek hızda fotoğraflar için video kameralar da kullanılmaktadır. Bu alanda geliştirilen cihazlar çok daha hızlı fotoğrafların çekilmesine imkan sağlamaktadır.


Uygulama:

Yüksek hızda çekilen fotoğrafların başarısı temel olarak fotoğrafların çabuk pozlanmasına bağlıdır. Geleneksel mekanik sistemlerle 1/10000 sn ye kadar enstantane hızını elde etmek mümkün olsa da bu çok hızlı olayların kaydedilmesi için yeterli olmayabilir. Bu sebeple fotoğrafçılar, ışık süresini mili saniyelerden mikro saniyelere düşürebilen kısa süreli flaş ışıklarını tercih ediyorlar.

Bulb modunda ya da çekimin yapılmasına yetecek hızda yapılan enstantane seçiminin ardından objeler tamamen karanlıkta ve siyah bir arka planda fotoğraflanır. Obje kadraja girdiğinde ya da doğru an geldiğinde flaş aktive edilerek fotoğrafın o an pozlanması sağlanır. Oda karanlık olduğundan film ya da sensör o anın dışındaki süre içinde herhangi bir ışıktan etkilenmeyecektir.

Doğa veya spor müsabakalarında fotoğraf çekecek fotoğrafçıların bu yöntemi uygulaması tabi ki mümkün olmayacaktır. Bu durumda fotoğrafçılar makinenin sağladığı enstantane hızına bağımlı olacaklardır.

Yüksek hızda çekilen fotoğrafların kalitesi en çok da hareketin doğru anda yakalanmasıyla ilgilidir. Çoğu olay gözle algılanamayacak kadar hızlı gerçekleştiği için hareketlerin yakalanması için yardımcı araçlara ihtiyaç duyulur. Bunun için çeşitli tetikleyiciler kullanılır. Ses, ışık, hareket, basınç ve benzeri değişimleri algılayabilen bu tetikleyiciler aynı zamanda bir gecikme payıyla devreye girerek doğru anın yakalanmasını sağlar. Gecikme payı denemelerin ardından yine elektronik bir araçla belirlenir ya da çoğu zaman satılan bu tetikleyiciler, senkronun sağlanması için ihtiyaç duyulan gecikme payını da ayarlama imkanı sunar.

image009

Boris Bos

Hem yapımı hem de kullanımı oldukça basit olduğu için ses tetikleyicileri sıklıkla kullanılır. Eğer çekeceğiniz obje patlama ya da çarpma ya da silahla vurulma gibi sebeplerle yüksek tonda ses ortaya çıkarıyorsa , ses tetikleyicisini kullanmak mantıklıdır. Su damlaları gibi sessiz ama görsel olarak yakalanabilir olaylar içinse optik sensörler kullanılabilir.

Doğru çekim için tüm hazırlıkları yaptıktan sonra dikkat etmemiz gereken en önemli nokta netlik ayarlarının yapılmasıdır. Çekim esnasında makinenin netlik ayarını yapması anın kaçırılmasına sebep olacağı için ayarın önceden yapılması gerekir. İster manuel olsun ister otomatik netlik yapıldıktan sonra netlik ayarı manuele alınmalıdır.

Diyaframı açarak alan derinliğini arttırmak etrafa saçılan parçaların da net olarak yakalanabilmesi için faydalı olabilir. Ama makinenin uç değerlerini kullanmamaya çalışmak gerekir çünkü bilindiği üzere uç değerler objektiflerin performanslarının en düşük olduğu bölgelerdir.

image011

Adam Connah

Konu netlik olunca alan derinliğini azaltan teleobjektiflerin kullanılmaması gerektiğini belirtmekte fayda var.

Tüm bu hazırlıklar, eksiksiz olarak tamamlansa da doğru fotoğrafı elde etmek için maalesef biraz da şans gerekiyor. Mükemmel bir damlayı elde etmek ya da etkileyici bir patlama fotoğrafını elde edebilmek için yüzlerce çekim yapmak gerekebilir.


Örnekler:

image012

35mm film 150mm lens

Karanlık bir odada arka planda mavi bir fon ve fonun arkasından yumuşak bir ışık kullanılarak çekilmiş fotoğrafta suyun her iki yanına dolgu olarak 2 ışık konulmuş. Lazer tetikleyici suyun üzerine yerleştirilmiş. Geciktirme modulü sayesinde damlanın tam da suya düştüğü an yakalanmaya çalışılmış. (Hammond, 2009)


image014

35mm film 150mm lens

Bu fotoğraf için ses tetikleyicisi kullanılmış. Flaşın çalışması geciktirme modülüyle biraz ertelenmiş. Fotoğrafçı yere işaretlediği alana bir merdivenin üzerinden şişeyi fırlatarak fotoğrafı çekmeyi başarmış. (Hammond, 2009)


image016

35mm film 50mm macro lens

Akvaryum ve lazer tetikleyici kullanılarak çekilen fotoğraf için lazer düzeneğini kurmak çok zor olmamış. Akvaryum camının karşılıklı yüzlerine kurulan sistemde limon lazer ışınını kestiğinde önceden belirlenen erteleme süresi devreye girerek limonun netlenen bölgeye gelmesi sağlanmış. (Hammond, 2009)


Proje:

Bir fotoğrafçı olarak konuları ele aldığımızda tüketilmemiş herhangi bir konu olmadığını görüyoruz. Yüksek hız fotoğrafları da pek çok fotoğrafçının dikkatini çekmiş ve bir çok eser verilmiş. Ancak özel koşullar yerine getirilmedikçe çekilemeyeceğinden diğer konulara göre daha az sayıda ve daha özel eserler üretilmiş. Ayrıca her an, o fotoğrafa hastır ve hiçbir zaman tekrarlanması mümkün değildir. Bu sebeple yüksek hızlı fotoğrafları çekmeyi öğrenmek ve farklı ve dikkat çekici fotoğraflara ulaşmaya çalışmak istedim.

Ses tetikleyicisi kullandığım fotoğraflarımda, tetikleyicinin her zaman doğru çalışmaması sebebiyle zorluklar yaşadım. Ayrıca tetikleyiciyi kendim oluşturduğum için geciktirme ünitesi içermiyordu. Aslında birçok yerde ses tetikleyicisi yerine lazer tetikleyicisinin kullanılabileceğini fark ettim.

Özet olarak cihazların yüzde yüz çalışması bu tarz fotoğrafların çekiminde oldukça önemli. Aksi takdirde ciddi zaman kaybı yaşayabiliyorsunuz. Başarılı sonuçlar için onlarca hatta yüzlerce tekrar yapmayı baştan kabul etmelisiniz. Tüm bu zorluklarına rağmen , fotoğrafı kameranın ekranında görmek ise gerçekten büyük bir mutluluk.


Kaynaklar:

1. L.L. Endelman. (2010). A brief history of high speed photography, Retrieved January 24, 2010, from http://people.rit.edu/andpph/text-hs-history.html

2. Hope, T. (2004). Extreme Photography. University of Chicago Press.

3. Kayafas, G., & Jussim, E. (2000). Stopping Time: The Photographs of Harold Edgerton. Harry N. Abrams.

4. P. Hammond. (2009). MLA –High speed photography, Retrieved January 24, 2010, from http://www.ipsna.com/ph_ka_htmls/squirt.html